روایت یك پژوهش از سلامت در عصر شبكه های اجتماعی
نقش دوگانه اینستاگرام در سلامت کاربران
آجاک: در مطالعه جدیدی که توسط محققان ایرانی انجام شده است، کارکردهای سلامت محور شبکه های اجتماعی بررسی شده است و نشان داده شده که این فضاها چه طور بر رفتار، آگاهی و تصمیم های درمانی کاربران اثر می گذارند.
به گزارش آجاک به نقل از ایسنا، با گسترش رسانه های اجتماعی در بیشتر از دو دهه اخیر، این فضاها کم کم از محیط هایی صرفا سرگرم کننده به بسترهایی خدمات محور تبدیل گشته اند. امروزه کاربران فقط برای ارتباط با دوستان یا سرگرمی به این شبکه ها رجوع نمی کنند، بلکه بخش مهمی از نیازهای روزمره خود، همچون دریافت اطلاعات سلامت و بهداشت، را از همین مسیر دنبال می کنند. رسانه های اجتماعی به سبب دسترسی آسان، سرعت بالای انتشار محتوا و امکان تعامل مستقیم، به بستری جذاب برای انتقال اطلاعات پزشکی و بهداشتی تبدیل گشته اند. در چنین فضایی، کاربران می توانند در رابطه با بیماری ها، پیشگیری، سبک زندگی سالم و حتی تجربه های درمانی دیگران اطلاعاتی به دست آورند؛ موضوعی که اهمیت بررسی علمی این روند را دوچندان می کند.
در کنار این ظرفیت ها، نگرانی هایی نیز در رابطه با دستاوردهای سلامت محور رسانه های اجتماعی مطرح گردیده است. نبود نظارت کافی بر محتوای پخش شده، امکان انتشار اطلاعات نادرست یا اغراق آمیز و ترویج خوددرمانی همچون چالش هایی است که محققان و متخصصان سلامت به آن اشاره کرده اند. برخی مطالعات نشان می دهند که در وضعیت خاص، مانند همه گیری ها، رسانه های اجتماعی می توانند نقش برجسته ی در آگاهی بخشی عمومی داشته باشند، اما با این حال، همین فضا می تواند محلی برای توسعه شایعات و اطلاعات غلط نیز باشد. به این دلیل، شناخت دقیق نقش مثبت و منفی رسانه های اجتماعی در حوزه سلامت، بخصوص در پلت فرم های پرمخاطب، به یک لزوم جدی تبدیل گشته است.
در پژوهشی که با همین موضوعیت انجام شده است، یوسف خجیر، دانشیار ارتباطات دانشگاه بین المللی سوره در تهران، با تأکید بر مبحث سلامت در بستر رسانه های اجتماعی، پژوهشی به بررسی «شبکه ای شدن سلامت» و تاثیر اینستاگرام بر دریافت و تفسیر اطلاعات سلامت پرداخته است. پژوهشگر با اتکا به تجربه و دانش این گروه از خبرگان، بدنبال ترسیم تصویری واقع بینانه از جایگاه اینستاگرام در نظام سلامت و روش استفاده کاربران از آن بوده است.
برای گردآوری داده های مورد نیاز این پژوهش، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از نخبگان دانشگاهی حوزه ارتباطات سلامت و متخصصان پزشکی صورت گرفته است. معیار انتخاب این افراد، سابقه علمی و حرفه ای آنها بود؛ به صورتی که اساتید دانشگاه دارای بیشتر از ده سال تجربه تدریس یا پژوهش در حوزه رسانه های نوین و پزشکانی که به صورت حرفه ای از اینستاگرام در فعالیتهای تخصصی خود استفاده می کردند، در این مطالعه مشارکت داشتند. سپس داده های حاصل از مصاحبه ها با روش کدگذاری تحلیل شد تا الگوها و مضامین اصلی استخراج شوند.
نتایج پژوهش نشان می دهند که اینستاگرام می تواند نقش مثبتی در ارتقاء سلامت کاربران ایفا کند. افزایش سطح آگاهی عمومی در رابطه با بیماری ها، آشنایی با عوارض و فواید داروها، دسترسی سریع به مطالب پزشکی و امکان ارتباط آنلاین میان پزشک و بیمار همچون کارکردهای مثبت این پلت فرم عنوان شده است. خیلی از مشارکت کنندگان معتقد بودند که این فضا به کاربران کمک می نماید تا اطلاعات اولیه و کاربردی در رابطه با سلامت جسم و روان خود به دست آورند و تصمیم های آگاهانه تری بگیرند.
در مقابل، نتایج به دست آمده از وجود دستاوردهای منفی نیز حکایت دارد. اعتیاد به اینستاگرام، انتشار اخبار نادرست و جعلی، ترویج خوددرمانی و کاهش مراجعه به پزشک، اعتماد بیش ازحد به محتوای صفحات سلامت و بروز مشکلات روحی و روانی همچون این پیامدهاست. به باور مشارکت کنندگان، نبود نظارت کافی می تواند به بی اعتمادی نسبت به نظام سلامت و حتی ایجاد بازار سیاه مجازی در حوزه دارو و درمان منجر شود.
در این مطالعه، تاکید شدهاست که جذابیت بصری، دسترسی همیشگی و امکان تعامل مستقیم از علل اصلی گرایش کاربران به اینستاگرام برای مسایل سلامت است. کاربران می توانند با هزینه کم، اطلاعات متنوعی در رابطه با پیشگیری، درمان و مراقبت های پزشکی دریافت نمایند و حتی پیش و بعد از اقدامات درمانی، آگاهی لازم را به دست آورند. این خصوصیت ها سبب شده است که اینستاگرام به ابزاری مهم در مدیریت زمان و تصمیم گیری های سلامت محور تبدیل گردد.
با این حال، پژوهش فوق حاکی از آنست که مرجع سازی اینستاگرام در حوزه سلامت نیازمند اعتمادسازی، تولید محتوای دقیق و نظارت سازمانی است. حضور متخصصان حقیقی، شفافیت اطلاعات و جذابیت محتوایی از عوامل کلیدی در تبدیل اینستاگرام به منبعی قابل اتکا برای سلامت عمومی عنوان شده است.
به قول خجیر، استفاده آگاهانه و مدیریت شده از این ظرفیت می تواند کارکردهای مثبت این شبکه را تقویت کند و از بروز بحران های سلامت ناشی از اطلاعات نادرست جلوگیری کند.
شایان ذکر است این نتایج علمی پژوهشی در فصلنامه «مطالعات رسانه های نوین» انتشار یافته اند؛ نشریه ای وابسته به دانشگاه علامه طباطبائی و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات که به بررسی علمی تحولات رسانه ای و اجتماعی می پردازد.
خلاصه اینکه سپس داده های حاصل از مصاحبه ها با روش کدگذاری تحلیل شد تا الگوها و مضامین اصلی استخراج شوند. در مقابل، نتایج به دست آمده از وجود دستیافته های منفی نیز حکایت دارد. به باور مشارکت کنندگان، نبود نظارت کافی می تواند به بی اعتمادی نسبت به سیستم سلامت و حتی ایجاد بازار سیاه مجازی در عرصه دارو و درمان منجر شود.
منبع: acak.ir
این مطلب آجاک را پسندیدید؟
(0)
(0)
تازه ترینهای مرتبط
نظر بینندگان آجاک در این باره